Al anderhalfjaar overhoop
Bonden en werkgever BZK liggen al zeker anderhalf jaar met elkaar overhoop over het zogenoemde sociaal flankerend beleid. Een concept sociaal plan dat de vakbonden met de ambtelijke top uitonderhandelden, werd in december definitief door de ministerraad weggestemd. Bonden stappen nu naar de advies- en arbitragecommissie (AAC). En omdat bonden en BZK het niet eens zijn over een gezamenlijke adviesaanvraag hebben de vakbonden zelf een adviesaanvraag ingediend bij de AAC. BZK heeft dat ook gedaan.
 
Werkgever moet zich niet opstellen als wetgever
Een belangrijk reden waarom wij als AC Rijksvakbonden samen met de collegabonden naar de AAC stappen, ligt in de taakopvatting van de AAC. De AAC heeft vanaf het begin duidelijk gemaakt dat zij meer wil dan alleen concrete adviezen geven. Zij heeft in haar uitspraken laten zien dat zij ook een oordeel heeft over de wijze waarop het overleg is gevoerd. Het gaan dan vooral over de vraag of het overleg open en reëel was. Ook de vraag of de werkgever zich als werkgever opstelt, in plaats van als wetgever, komt in de advisering van de AAC vaker aan de orde. En dat zijn nu precies de punten die wij BZK en Blok verwijten. Als werkgever moet de overheid niet haar oren laten hangen naar het politieke oordeel van de ministerraad.
 
Oordeel arbitragecommissie
25 januari vindt de hoorzitting plaats. Waarschijnlijk komt half februari het oordeel van de arbitragecommissie hierover. Wat we wel zeker weten is dat we het overleg uiterlijk twee weken na het advies moeten hervatten, hopelijk met stevige steun van een goed AAC-advies.
 
Ook naar arbitragecommissie voor CAO
Overigens, we sluiten als gezamenlijke bonden niet uit dat we ook over de nullijn naar de geschillencommissie stappen. Het kabinet Rutte 2 wil de bevriezing van de ambtenarensalarissen voor 2011 en 2012 met nog eens 2 jaar verlengen. Ook hier is namelijk geen sprake van reëel  en open overleg.

Wat is de AAC?
De AAC adviseert of doet een bindende uitspraak (arbitrage) als de werkgever en de bonden niet tot overeenstemming komen. In de AAC zitten vijf leden (en vijf plaatsvervangende leden). Bij velen is de commissie nog bekend als de commissie Albeda, naar de eerste voorzitter van de AAC. De huidige voorzitter is Loe Sprengers, bekend arbeidsrechtadvocaat. Daarnaast hebben o.a. Johan Remkes, oud minister van BZK, en Alex Geert Castermans, oud voorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling, zitting in de commissie. De voorzitter wordt benoemd op gezamenlijke voordracht van de minister van BZK en de bonden. Van de overige vier leden zijn er twee benoemd op voordracht van de bonden en twee op voordracht van de minister van BZK.

Wat doet de AAC?

Je kunt de AAC vragen om bemiddeling. Dat heeft gezien de opstelling van Blok geen enkele zin. Ook kun je de AAC vragen om een bindende uitspraak, maar dat kan alleen als bonden en BZK het hierover eens zijn. Dat is nu niet het geval. Beide partijen kunnen ten slotte de AAC gezamenlijk of afzonderlijk om advies vragen. Omdat we het niet eens zijn over een gezamenlijke adviesaanvraag hebben wij zelf een adviesaanvraag ingediend. BZK heeft dat ook gedaan.

Wat hebben we aan een advies?

Een advies is niet bindend, met andere woorden, bonden en BZK hoeven zich niet aan het advies te houden.  Maar een advies van de AAC is wel van groot gewicht en kun je niet zomaar naast je neerleggen. Bovendien gaat onze adviesvraag over twee pijlers van het arbeidsvoorwaardenoverleg tussen de bonden en de minister: open en reëel overleg en scheiding wetgevers- en werkgeversrol. Een uitspraak van de AAC kan dus een grote bijdrage leveren aan de kwaliteit van het overleg en heeft in dat geval een groter bereik dan het huidige geschil.